Giao thừa MẬU TUẤT 16-02-2018
  • 00

    Ngày

  • 00

    Giờ

  • 00

    Phút

  • 00

    Giây

abc
.
,
Khơi nguồn sáng tạo từ văn hóa cổ truyền
Cập nhật lúc 22:03, Thứ Bảy, 10/02/2018 (GMT+7)

(Báo Quảng Ngãi)- Để làm nên những sản phẩm mới cho cuộc sống hôm nay, người ta hay nghĩ đến phải tiếp cận khoa học hiện đại, hoàn toàn mới. Điều đó hoàn toàn đúng. Tuy nhiên, cũng có cách mà người đời nay chừng như ít để ý đến: Khơi nguồn sáng tạo chính từ văn hóa cổ truyền.

TIN LIÊN QUAN

Sẽ thật thú vị nếu ta để ý rằng, có những quán cà phê ngày nay được dựng theo lối nhà rường truyền thống, có những viên đá ong như những miếng bánh nổ được cắt lát cẩn thận, được dán trang trí vào vách, không phải gợi cảm giác nghèo khổ, mà lại gợi cảm giác sang trọng. Thích lắm chứ! Nếu từ ấy suy rộng ra, ta sẽ thấy rằng sự khơi nguồn sáng tạo từ văn hóa cổ truyền đã mang lại khá nhiều thành công và chính là nguồn cảm hứng để khơi nguồn sáng tạo.

Gốm Mỹ Thiện.                                                                                                                      Ảnh:  Thanh Trung
Gốm Mỹ Thiện. Ảnh: Thanh Trung


Tôi lặn lội lên núi cao và thích thú nhận ra rằng, có những sản vật "bình dân mà quý tộc", có hương vị rất riêng, như mè đen, mật ong, rau dớn, ốc đá rau ranh. Dọc đường Trà Bồng nối với tỉnh lỵ người ta bày bán rau ranh ốc đá, rau dớn, trái hồng. Lên vùng núi các huyện khác như Tây Trà, Sơn Tây, Sơn Hà, Minh Long, Ba Tơ cũng có cùng món ngon là cá niêng, ốc đá, gạo rẫy và rau dớn thì chừng như đâu cũng có. Có thể kể suối nguồn Trà Bồng có nhiều chình, vùng Tây Trà có măng nứa rất ngon, Minh Long thì có chè, Ba Tơ có thịt trâu, có cá suối với nhiều giống cá ăn rất lạ miệng.

Nếu xuôi về đồng bằng, ta thấy phong vị ở người Quảng Ngãi ta xưa kia rất phong phú, mà e rằng các thế hệ ngày nay cũng chỉ nghe loáng thoáng. Chẳng hạn chung quanh đường kẹo, có nước chè hai thơm lừng, đường cát, đường phèn, đường phổi, kẹo gương, mạch nha... mỗi thứ có hương vị hấp dẫn khác nhau. Sản vật đồng thì có cá đồng, cua đồng, bánh xèo, bánh đúc, sông thì có cá bống. Bánh vào dịp lễ Tết thì vô cùng phong phú: Bánh khô thì có bánh nổ, bánh in, bánh đậu xanh, bánh thuẩn, bánh mè, bánh bó, mứt dừa, mứt gừng, mứt bí đao; bánh ướt thì có bánh tét, bánh ú, bánh ít lá gai, bánh ít trắng, bánh hộc...

Xưa kia những người phụ nữ thường biết làm hầu hết các loại bánh mứt, nhưng qua những chuyển biến của xã hội, nhất là khi các loại bánh trái tràn ngập thị trường, người ta ngày càng ít làm các loại bánh mứt cổ truyền, số người phụ nữ biết làm bánh mứt cũng ngày càng ít đi. Thậm chí trong những ngày giỗ, ngày Tết, cũng chỉ thấy đặt trên bàn thờ tổ tiên, ông bà các gói bánh công nghiệp, và người ta cũng nghĩ đến một ngày nào đó, sẽ chẳng còn một ai biết làm các loại bánh mứt truyền thống, có nghĩa là nó sẽ vĩnh viễn mất đi.

Tuy vậy ở đây ta cũng cần ghi nhận những yếu tố tích cực. Những người xa quê lâu ngày, những người khách phương xa đến đều tìm mua những đặc sản. Nhờ đó mà có các cửa hàng chuyên bán đặc sản đã ra đời. Có cửa hàng đặc sản cũng có nghĩa cần người sản xuất hàng đặc sản. Món cá bống sông Trà, hành tỏi Lý Sơn luôn là món hút khách. Cũng có những người chuyên làm bánh bèo, bánh tẻ, bánh tét để bán.

Bánh ít lá gai Lý Sơn, bánh xèo cuộn Đức Phổ cũng rất được nhiều người ưa chuộng và nhiều người làm ra để bán. Ở Mộ Đức, các lon mạch nha thơm ngon hôm nay đã được cải tiến về mẫu mã để thoát cái lốt quê mùa, nghèo khó khi xưa. Và các cửa hàng bánh kẹo đặc sản như vậy doanh thu không tồi. Nhiều người sinh sống được nhờ các loại bánh kẹo đặc sản. Tuy nhiên ước gì được như đặc sản bánh đậu xanh Hải Dương ngoài Bắc: Chỉ một loại đặc sản ấy thôi mà người ta làm nên những cơ nghiệp lớn.

Nói đến nhà ở, ta thấy rằng ngày nay người ta đã xây dựng nhà theo kiến trúc hiện đại. Những ngôi nhà với vày kèo hàng cột cổ truyền chỉ còn sót lại một ít. Thật khó để quay ngược lại xu thế. Nhưng cũng có thể ghi nhận, nhiều người đã có ý thức giữ gìn ngôi nhà cổ do ông bà tổ tiên giữ lại như một báu vật, nhiều quán cà phê đã nhá theo ngôi nhà cổ truyền và rất hút khách.

Có rất nhiều những hiện tượng khác, tuy nhiên điều mà ta có thể ghi nhận: Trên con đường phát triển, một mặt ta có thể học hành nghiên cứu các tri thức chưa hề có truyền thống để đạt tới tầm tiên tiến và những sản phẩm làm ra không dính dáng gì đến truyền thống, một mặt ta cũng có thể khơi nguồn sáng tạo từ truyền thống. Khơi nguồn sáng tạo từ truyền thống là một cách để bảo tồn văn hóa và cũng để phát triển cuộc sống ngày nay.

Minh Tuệ

 

,
,
,