Giao thừa Bính Thân 08-02-2016
  • 00

    Ngày

  • 00

    Giờ

  • 00

    Phút

  • 00

    Giây

abc
.
,
Giá trị thành, lũy ở Quảng Ngãi
Cập nhật lúc 08:44, Chủ Nhật, 14/02/2016 (GMT+7)

(Báo Quảng Ngãi)- Đất, đá là một thực thể tự nhiên, vô tri và yên lặng. Song sự thinh lặng của thành đất Châu Sa, bờ đá Trường Lũy cùng những câu chuyện từ quá khứ xa xăm đã, đang và sẽ nói với nhân thế nhiều điều bổ ích...

Một sáng đầu xuân, tại Thủ đô Hà Nội trong một quán cà phê trên phố Hoàng Diệu, hai "anh cả" của ngành khảo cổ là tiến sĩ Tống Trung Tín - Hội Khảo cổ học Việt Nam và ông Nguyễn Văn Sơn - nguyên Giám đốc Trung tâm Hoàng thành Thăng Long đã dành cho tôi cuộc nói chuyện về "giá trị thành, lũy" ở Quảng Ngãi. Những kiến thức uyên thâm, lòng đam mê khảo cổ, kinh nghiệm cả đời gắn với di sản quốc gia của hai ông đã làm câu chuyện trở nên say sưa, cuốn hút.

 

 Các nhà nghiên cứu nước ngoài nghiên cứu giá trị của Trường Lũy - Quảng Ngãi.
Các nhà nghiên cứu nước ngoài nghiên cứu giá trị của Trường Lũy - Quảng Ngãi.


Với một người từng giữ trọng trách Giám đốc của một di sản thế giới - Hoàng thành Thăng Long, ông Nguyễn Văn Sơn ray rứt về việc làm sao bảo tồn, phát huy giá trị thành cổ Châu Sa và Trường Lũy Quảng Ngãi. Ông không đi thẳng vào vấn đề, mà lấy ví dụ từ công viên đá Hà Giang, về thành nhà Hồ, thành Cổ Loa để dẫn dắt người nghe về cách "bảo tồn, phát huy giá trị thành, lũy" ở Quảng Ngãi. "Thành cổ Châu Sa, Trường Lũy Quảng Ngãi là di sản độc đáo. Việc bảo tồn phải được gắn với kết nối du lịch, trong đó có cả chuỗi liên hoàn từ lịch sử, hiện tại, tương lai. Cần thời gian, tâm huyết và cả kinh phí mới có thể bảo tồn được" - ông Nguyễn Văn Sơn chia sẻ.

Thành cổ Châu Sa - thành đất "biết nói"

Ông Lê Hồng Khánh - Quyền Giám đốc Bảo tàng Tổng hợp tỉnh, người có nhiều đóng góp vào việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị thành cổ của Quảng Ngãi khẳng định rằng: "Trên khắp cõi Việt Nam, thành cổ Châu Sa là thành đất duy nhất mà người Chăm còn để lại với những dấu tích cho phép nhận diện khá rõ vị trí, quy mô, bố cục cũng như vai trò của tòa thành trong tổng thể vùng đất phía nam của vương quốc Champa này".

Châu Sa hay thành Hời là tên một thành Chăm tọa lạc tại khu vực hạ lưu, tả ngạn sông Trà Khúc. Tòa thành cổ nằm cách trung tâm thành phố Quảng Ngãi 7km về phía đông bắc, cạnh tuyến đường đi cảng biển Sa Kỳ; phía nam giáp sông Trà Khúc, phía bắc giáp sông Hàm Giang, phía đông giáp cánh đồng Dinh, phía tây giáp núi Bàn Cờ.

Thành Châu Sa do người Chăm xây dựng, là trung tâm hành chính, kinh tế và văn hóa của vùng Chiêm Lũy (Cổ Lũy); đồng thời là một trong những trọng điểm giao thương giữa vương quốc Champa với các quốc gia trong khu vực, từ thế kỷ IX - X. Tuy đắp bằng đất, nhưng thành Châu Sa có quy mô đáng kể, án ngữ một vị trí khá trọng yếu ở vùng đất phía nam của vùng. Tầm nhìn chiến lược và sự khôn khéo của những người xây dựng tòa thành thể hiện ở sự kết hợp chức năng quân sự - phòng thủ, với vai trò dân sự - kinh tế.

Các nhà nghiên cứu cho rằng, người Chăm xây dựng thành Châu Sa nhằm phòng ngừa, ngăn chặn những cuộc dấy loạn, quấy phá của các tiểu quốc, giữ yên mạn nam kinh đô, đồng thời sẽ là nơi có thể lui quân phòng thủ trong trường hợp bị các lực lượng quân sự vốn mạnh hơn tiến công. Quá trình phát hiện và nghiên cứu thành cổ Châu Sa bắt đầu từ năm 1924 khi nhà khảo cổ học người Pháp Henri Parmentier (1871 -1949) tình cờ tìm thấy một bia đá, sau này gọi tên là “Bia đá Châu Sa”.

Trường Lũy - tỉnh giấc và bắt đầu đối thoại...

Ngày 3.9.2011, Bộ Văn hoá-Thể thao và Du lịch đã có quyết định công nhận Trường Luỹ là Di tích Lịch sử Văn hoá Quốc gia. Trường Luỹ là một luỹ dài, hình thành chủ yếu bằng đá xếp lên nhau, dài khoảng 100km, chạy dọc miền tây tỉnh Quảng Ngãi, từ ranh giới tỉnh Quảng Nam, đến phía bắc tỉnh Bình Định. Trường Lũy bắt đầu xây dựng vào thế kỷ XVI, gia cố và cơ bản hoàn thành đầu thế kỷ XIX. Trường Luỹ gắn liền với một giai đoạn lịch sử đầy biến động ở miền tây tỉnh Quảng Ngãi, từ nửa cuối thế kỷ XVI đến cuối thế kỷ XIX, khi người Pháp bắt đầu cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam.

Trường Luỹ hôm nay, cùng với cảnh quan thiên nhiên miền tây Quảng Ngãi ẩn chứa một tiềm năng du lịch dồi dào. Sau hàng thế kỷ lặng im giữa đồi núi, Trường Luỹ bỗng tỉnh giấc và bắt đầu cuộc đối thoại lý thú với con người hiện đại. Đến với Trường Luỹ là tìm về những câu chuyện lịch sử, với bao nhiêu biến động của thời cuộc. Một khối đá dưới chân Trường Luỹ, một mảnh vỡ đồ gốm tìm thấy trong hố khai quật khảo cổ học, đều có thể trở thành nhân chứng của lịch sử và là người kể những câu chuyện thú vị với du khách hôm nay, dù đó là nhà nghiên cứu dày dạn, đam mê hay đơn giản chỉ là một lữ khách đến đây trong niềm  hứng thú với miền đất lạ...

Đến với Trường Luỹ, cũng là đến với thiên nhiên hùng vĩ của miền tây Quảng Ngãi. Nơi ấy có dọc dài thơ mộng của suối, sông, núi rừng; bình yên thư thái trong sương chiều của những xóm làng người Hrê. Thiên nhiên miền tây Quảng Ngãi vừa quen, vừa lạ, bí ẩn, đắm say, quyến rũ níu chân lữ khách...


Thanh Huyền


 

,
,
,