Cập nhật lúc: 17:23, 25/04/2015 [GMT+7]
.

Thơ Phan Bá Trình - Nặng một chữ tình


(Báo Quảng Ngãi)- Đến với công chúng bằng tập thơ đầu tay “Vết xước” (2011) Phan Bá Trình đã trình làng thơ một cái tôi đủ hào hoa, lãng tử. Đó là một chữ tình - không có cái tình với cuộc đời sẽ không có vết cứa, vết xước hay vết tích nào đọng lại trong da thịt, trong tâm can. Và chữ tình ấy lại trở thành mạch ngầm xuyên suốt trong tập thơ “Mắt quê” vừa được ấn hành vào dịp tháng 8.2014.

Tình trong thơ Phan Bá Trình là một bộ sưu tập với những sắc thái muôn màu. Có cái tình với gió mây vốn dĩ thường hằn trong tâm hồn nghệ sĩ: Nắng chấp chới hàng cây/ Khói sương mờ hư ảo/ Ngày vắt ngang Tam Đảo/ Tay chạm lòng áng mây/Cõi trần tựa thiên thai/ Lối qua vườn tiên cảnh/ Tiếng chim rừng lanh lảnh/ Đắm say hồn thi nhân (Tam Đảo).


Chỉ một sắc hoa hay một làn hương cũng đã khiến cho người thơ xao động, bồi hồi: Từng cánh khoe màu ôi trắng tinh/ Lòng vương hương sắc dậy men tình/ Nhấp chén tao phùng gieo ý ngọc/ Đêm nay say khước hương quỳnh (Hương Quỳnh).

Đọc thơ Phan Bá Trình, người đọc sẽ bắt gặp nhiều vết cứa, cơn đau với những mảnh dằm nhức nhối găm vào tâm can, không gỡ được. Một người con gái lỡ duyên phận cũng khiến lòng anh trắc ẩn không nguôi về thân phận con người: Chân buồn gõ nhịp liêu xiêu/ Xanh rêu nỗi nhớ muối tiêu lối về/ Ai rao bán lọn trăng thề/ Đường yêu khấp khểnh/ Tóc khê nắng đời/ Mùa qua lỡ bước một thời/ Hồn như kim chích quanh lời thị phi/ Đóa lòng rũ cánh lưu ly/ Vin câu duyên phận ngẫm suy tình đời (Mùa lỡ).

Với Phan Bá Trình, mẹ chính là nguồn cội. Về với mẹ là tìm về với nguồn vui bất chấp những thiếu hụt, gian khổ của cuộc sống thường nhật. Mẹ là suối nguồn sự sống, là nơi trú ngụ và là bóng mát xoa dịu cho tâm hồn anh trong những nắng mưa của cuộc đời: “Đêm giữ lửa/ Ủ lòng tro trấu/ Ngày loay hoay? đời quá mong manh/ Níu áo mẹ trong vòng lẩn quẩn (Niềm vui từ phía mẹ).

Phan Bá Trình có xu hướng lội ngược dòng tâm thức để tìm về gốc gác qua tiếng gọi tha thiết, đậm nghĩa tình về tiên tổ và mảnh đất quê mình. Anh vái lạy mảnh đất dưới chân mình một cách thành kính: “Khấu đầu lạy mảnh đất quê/ Dạy ta biết  ngược lối về cố hương/ Bước trần dãi nắng dầm sương/ Về bên mộ tổ nén hương thắp người (Đất quê).

Nguồn cội còn gắn với tình quê, hồn quê, duyên quê đằm thắm. Nó mênh mang qua những khúc hát dân ca, là những yêu thương man mác nơi dậu mồng tơi, nơi đồng chiều un lúa lép hay những lúc tát gầu sòng dưới trăng khuya…Cả những lằn roi ngày thơ dại nơi quê nhà  giờ đã hóa thành vết tích của yêu thương. Dấu ấn làng quê hiển hiện sâu nặng trong anh qua những kỷ niệm ngọt ngào về những ngày gian khó, thiếu thốn nhưng vui vầy, ấm áp: “Ngày giáp hạt/ Cánh đồng quê ươm màu tơ lụa/ mắt hoe vàng/ mùa sắp chạm ngày vui/ Ngày giáp hạt/ lúa tròn mình ngậm sữa/ Chim manh manh về làm tổ sau vườn/ Hạt giống trao mùa/ Thành hạt gạo yêu thương.

Trong số 80 bài thơ trong tuyển tập mắt quê lần này của anh có thể thấy ngay trong tiêu đề của phần lớn các bài thơ đã phản chiếu đậm nét nguồn mạch cảm hứng về nguồn cội chiếm vị trí chủ đạo trong cảm thức thơ anh, như: Gọi quê, Gió quê, Làng quê, Nghẹn ngào lời ru, Đất quê, Hương đồng, Tiếng quê, Ngày giáp hạt, Tuổi thơ, Gốc rạ mắt lòng thao thức, Trời quê, Trường làng, Mắt chiều, Niềm vui từ phía mẹ…

Một điều đặc biệt khác nữa là, với tập thơ này, trong nỗ lực cách tân và tìm kiếm sự mới lạ của hình thức thơ ca, Phan Bá Trình đã chủ động phá vỡ kết cấu câu thơ lục bát 6-8 thông thường bằng cách ngắt dòng theo nhiều cả tiếng lẻ và tiếng chẳn. Thoạt nhìn, câu thơ không mang dáng dấp của  lục bát nhưng đọc kỹ ta sẽ thú vị nhận ra cái nhịp điệu êm êm, nhịp nhàng, du dương của nhạc thơ cố hữu của câu thơ lục bát cổ điển trong thơ Phan Bá Trình.  

Về thể thơ: Ngoài thể lục bát, thơ anh còn khai thác các thể thơ 4 chữ, 5 chữ, 6 chữ, 7 chữ, 8 chữ và 9 chữ tạo sự phức điệu trong lối phô diễn cảm xúc. Về đề tài, có thể nói, “Mắt quê” là một tập hợp khá rộng các đề tài về thiên nhiên, quê hương, đất nước, con người, tình yêu, tình mẫu tử, tình phụ tử, tình phu thê, tình bà cháu, tình bằng hữu… Đi hết tập thơ “Mắt quê”, soi vào từng góc chữ trong trang thơ Phan Bá Trình, người ta dễ tìm được cho mình những cảm giác bình yên và trắc ẩn. Người ta nói cần một chữ TÀI để tô điểm càn khôn và cần một chữ TÌNH để làm thế giới bình yên. Và chữ TÌNH trong thơ Phan Bá Trình đã làm được điều như thế!
   

Khánh Hạ
 

.