Cập nhật lúc: 10:38, 14/02/2014 [GMT+7]
.

Vĩnh biệt nhà văn Nguyễn Quang Sáng

Thanh Thảo


(Baoquangngai.vn)- Ra đi từ “Đất Lửa” (tên tiểu thuyết đầu tay), nhà văn Nguyễn Quang Sáng đã trở về cùng Đất Mẹ vào trước lễ Tình nhân (Valentine) đúng một ngày.

Với Nguyễn Quang Sáng, “tình nhân” của ông là đất nước quê hương mà ông yêu tha thiết, mà ông đã hiến dâng tuổi thanh xuân của mình qua hai cuộc kháng chiến, hiến dâng bằng mấy chục tác phẩm văn xuôi trải ra qua hàng mấy chục năm.

Là một nhà văn bền bỉ với sự nghiệp cầm bút của mình, không ai nghĩ Nguyễn Quang Sáng lại ra đi sớm như vậy, dù ông đã ngoài 80 tuổi. Năm ngoái, khi vào Sài Gòn, tôi còn được ngồi uống rượu với ông ở một cái quán bên bờ sông Sài Gòn thuộc quận 7. Buổi chiều ở đó còn nghe được tiếng xuồng máy chạy trên sông và tiếng bìm bịp kêu nước lớn, hệt như hồi chúng tôi ở chiến trường đồng bằng Nam Bộ.
 

 

Nguyễn Quang Sáng thích ngồi ở quán ven sông này, một phần, cũng vì nó gợi ông nhớ lại những kỷ niệm sông nước Nam Bộ đã đồng hành cùng ông, đã sống dai dẳng và tha thiết trong ông gần như cả cuộc đời cầm bút. Nói “cầm bút” với Nguyễn Quang Sáng là chính xác, vì cho tới giờ, ông vẫn viết tay bằng bút, từng con chữ hiện dần dưới tay ông, trên trang giấy trắng. Viết một cách “truyền thống” như vậy, nhưng tác phẩm của Nguyễn Quang Sáng luôn cập nhật đời sống đương đại, luôn cho thấy một khả năng quan sát tinh tường cùng những nhận xét sắc sảo của một “nhà kể chuyện đời”.

Nguyễn Quang Sáng là người kể chuyện tài ba. Mỗi câu chuyện, dù bình dị, dù nhỏ bé tới đâu, qua cách kể chuyện của Nguyễn Quang Sáng đều bật sáng lên một cách sinh động, thu hút và luôn níu giữ người đọc cho tới dòng cuối cùng. Chính khả năng cấu trúc chặt chẽ một câu chuyện khi viết văn xuôi đã giúp nhà văn Nguyễn Quang Sáng thành công khi viết kịch bản phim-một thành công mà rất ít nhà văn ở Việt Nam có được khi đi vào lĩnh vực điện ảnh. Nếu bây giờ phim “Cánh đồng hoang” đã trở thành một tác phẩm điện ảnh kinh điển của Việt Nam, thì công lao của nhà viết kịch bản Nguyễn Quang Sáng là rất lớn. Ông là một trong số ít những nhà văn Nam Bộ “rặt ri”, thuần chất, một trong nhà văn đã đưa văn xuôi Nam Bộ chiếm lĩnh những đỉnh cao trong văn xuôi Việt Nam thế kỷ hai mươi.

Chính chất “lưu dân”-một đặc chất của nhà văn Nam Bộ thể hiện mạnh mẽ trong văn Nguyễn Quang Sáng-đã khiến tính cách những nhân vật của ông không thể trộn lẫn, nó có gì như vượt thoát khỏi những khuôn khổ, từ chối những quy ước, và kết nối với tự do. Tính cách ngoài đời của nhà văn Nguyễn Quang Sáng cũng là như vậy. Và đó cũng là điểm thu hút những nhà văn, nhà thơ thế hệ sau như chúng tôi chơi với ông một cách thoải mái nhất, bạn bè nhất.

Còn nhớ, cách đây 7, 8 năm gì đó, Nguyễn Quang Sáng được một Hãng phim tài liệu mời về Quảng Ngãi để ông trở thành “đồng nhân vật chính” trong một câu chuyện hi hữu và cảm động. Đó là câu chuyện về bức thư của đại tá Trần Ngọc Giao quê ở Đức Phổ-Quảng Ngãi gửi cho vợ là chị Cúc, trong khi ông Giao đang ở chiến khu miền tây Quảng Nam vào năm 1967, còn vợ ông đang ở quê nhà Đức Phổ. Bức thư này, lẽ ra tới tay bà Cúc chỉ trong 7 ngày, đã phải lưu lạc trên đất Mỹ đúng 22 năm và 6 tháng.

Cho tới khi nhà văn Nguyễn Quang Sáng, trong một lần sang thăm nước Mỹ và tới làm việc tại trường đại học Massachusetts (MIT), ông đã phát hiện bức thư kỳ lạ này trong thư viện của trường MIT. Bức thư đã được nhà văn Nguyễn Quang Sáng mang về nước, được ông đăng tải trên báo Công An TP. Hồ Chí Minh và cuối cùng, nó đã tìm về được với vợ chồng đại tá Giao và bà Cúc.

Nếu không có một khả năng đặc biệt “hút” chuyện đời, hút chi tiết, một tấm lòng biết quan tâm tới số phận người khác của một nhà văn, sẽ không có câu chuyện này, hoặc câu chuyện sẽ đi về một hướng khác. Nguyễn Quang Sáng là như vậy, trông cứ như chơi chơi, nhưng không một chi tiết nào lọt khỏi mắt ông. Đó là năng lực cảm nhận đặc biệt của một nhà văn.

Có thể nói, Nguyễn Quang Sáng là một nhà văn xuôi bẩm sinh. Trong mỗi câu chuyện đời giản dị mà Nguyễn Quang Sáng kể, ta như nghe được những âm thanh quen thuộc và lạ lùng của đời sống, ta như thấy được những cảnh vật quen thuộc mà sao ám ảnh. Đó là cuộc sống. Và nhiều khi, văn xuôi, văn học cứ giản dị như vậy. Xin vĩnh biệt ông, “Người kể chuyện tài ba” của văn xuôi Việt Nam./.       
 

.