Chủ tịch Hồ Chí Minh: Người đặt nền móng cho công tác bầu cử

07:38, 21/05/2021 [GMT+7]
.
(Báo Quảng Ngãi)- Ngày 23.5 này, nước ta có một sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc, đó là toàn thể nhân dân tham gia bầu cử ĐBQH khóa XV và đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2021 - 2026. Trước sự kiện chính trị này, chúng ta lại tưởng nhớ đến Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người đã có công lao đặc biệt quan trọng khi lãnh đạo và tổ chức thành công cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước ta vào ngày 6.1.1946 - đặt nền móng vững chắc cho việc thành lập Quốc hội - Cơ quan quyền lực cao nhất của nhân dân, cũng như xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.
Đây là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước nhằm lựa chọn, bầu ra những đại biểu tiêu biểu, xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân trong Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ mới.
 
Những dấu mốc lịch sử
 
Sau khi đọc Tuyên ngôn Độc lập vào ngày 2.9.1945, tại phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra 6 vấn đề cấp bách của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trong đó vấn đề thứ ba Người nói:“Trước chúng ta đã bị chế độ quân chủ chuyên chế cai trị, rồi đến chế độ thực dân không kém phần chuyên chế, nên nước ta không có hiến pháp. Nhân dân ta không được hưởng quyền tự do, dân chủ. Chúng ta phải có một hiến pháp dân chủ. Tôi đề nghị Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu. Tất cả công dân trai gái mười tám tuổi đều có quyền bầu cử và ứng cử, không phân biệt giàu nghèo, tôn giáo, dòng giống”. 
Tòa nhà Quốc hội.      ẢNH: TL
Tòa nhà Quốc hội. ẢNH: TL

 

Ngay sau đó, ngày 8.9.1945, Người đã ban hành Sắc lệnh số 14/SL quy định về tổ chức tổng tuyển cử. Đây là văn bản quy phạm pháp luật được ban hành đầu tiên nhằm chuẩn bị cho cuộc Tổng tuyển cử bầu cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước ta, nhằm bảo vệ vững chắc thành quả của cách mạng, từng bước hoàn chỉnh việc xây dựng và củng cố chính quyền nhà nước và đảm bảo mọi quyền lợi thuộc về nhân dân, cũng cố niềm tin của nhân dân đối với chế độ mới. 

 
Để cuộc Tổng tuyển cử thành công, đảm bảo thực sự dân chủ theo mục tiêu đề ra, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kịp thời ban hành Sắc lệnh số 39, ngày 26.9.1945; Sắc lệnh số 51, ngày 17.10.1945; Sắc lệnh số 71 ngày 2.12.1945; Sắc lệnh số 76, ngày 18.12.1945. Các sắc lệnh này cũng chính là cơ sở để chỉ đạo các cấp, ngành, địa phương triển khai thực hiện. Các sắc lệnh có nội dung về thành lập Ủy ban Dự thảo thể lệ Tổng tuyển cử, về các quy định bầu cử; về sửa đổi, bổ sung thủ tục ứng cử ở các địa phương, ngày bầu cử... Qua những quy định của các sắc lệnh đã thể hiện rõ nguyên tắc bầu cử như: Vận động tuyển cử, phổ thông đầu phiếu, bầu cử trực tiếp, bỏ phiếu kín... 
 
Theo đó, nguyên tắc bầu cử phổ thông đầu phiếu đã quy định tất cả công dân Việt Nam, cả trai và gái, từ 18 tuổi trở lên, đều có quyền bầu cử và ứng cử, trừ những người đã bị tước mất công quyền và những người trí óc không bình thường. Đây là nguyên tắc nhằm đảm bảo công dân khi đến độ tuổi trưởng thành đều có quyền tham gia bầu cử - quyền chính trị cơ bản của công dân. Nguyên tắc này cũng quy định rõ quyền bình đẳng nam, nữ trong bầu cử, ứng cử và địa bàn bầu cử theo phương thức mỗi người chỉ được bầu cử, ứng cử ở một nơi nhất định... Về nguyên tắc bầu cử trực tiếp, tại Sắc lệnh số 51, ngày 17.10.1945 điều thứ 12 quy định mỗi cử tri phải thân hành đi bầu, không được ủy quyền và cũng không được bầu bằng cách gửi thư. Đối với nguyên tắc bỏ phiếu kín cũng được thể hiện tại điều thứ 36 và điều thứ 38 của Sắc lệnh số 51. 
 
Nhằm bảo đảm bí mật, an toàn và sự tự do cá nhân trong bầu cử của các cử tri, trong đó, đối với những người không biết chữ, Sắc lệnh 51 chỉ rõ: Ban phụ trách ở các điểm bầu cử phải lập tổ ba người để giúp cử tri thực hiện quyền bầu cử theo quy trình một người viết giúp, hai người kiểm tra. Sau đó, tổ này phải tuyên thệ trước cử tri đó rằng, đã viết đúng theo ý nguyện của họ và sẽ tuyệt đối giữ bí mật về điều đó.
 
Mặc dù là cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử của dân tộc, nhưng các sắc lệnh về bầu cử mà Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ban hành đã thể hiện đầy đủ các nội dung cơ bản, cần thiết của một cuộc bầu cử dân chủ, hiện đại như ngày nay, trong đó các vấn đề về thể lệ, thành phần, đối tượng, số lượng, nguyên tắc, phương thức bầu cử, ngày bầu cử được quy định rõ ràng, cụ thể, súc tích, dễ nhớ, dễ hiểu, phù hợp với điều kiện cụ thể của đất nước ta lúc bấy giờ. Đặc biệt, những quy định đó đã tạo nền tảng pháp lý vững chắc, chặt chẽ và được vận dụng trực tiếp vào thực tiễn, là yếu tố quyết định làm nên thành công của cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa đầu tiên.
 
Cùng với ban hành các sắc lệnh bầu cử, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn đặc biệt quan tâm đến công tác giáo dục, tuyên truyền để toàn dân hiểu rõ và thông suốt chủ trương Tổng tuyển cử của Chính phủ. Trên báo Cứu quốc số 130, ra ngày 31.12.1945, với tựa đề Ý nghĩa tổng tuyển cử, Bác viết: “Tổng tuyển cử là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức, để gánh vác công việc nước nhà. Trong cuộc Tổng tuyển cử, hễ là người muốn lo việc nước thì đều có quyền ra ứng cử, hễ là công dân đều có quyền đi bầu cử. Không chia trai gái, giàu nghèo, tôn giáo, giống nòi, giai cấp, đảng phái, hễ là công dân Việt Nam thì đều có hai quyền đó. Vì lẽ đó, cho nên Tổng tuyển cử tức là tự do, bình đẳng; tức là dân chủ, đoàn kết”.
 
Sau đó, ngay trước khi bầu cử diễn ra, trên báo Cứu quốc số 134, ngày 5.1.1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu: “Ngày mai mồng 6 tháng Giêng năm 1946. Ngày mai, là một ngày sẽ đưa quốc dân ta lên con đường mới mẻ... ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình... Dân ta sẽ tự do lựa chọn và bầu ra những người xứng đáng thay mặt cho mình và gánh vác việc nước... Ngày mai, tất cả các bạn cử tri, đều phải nhớ đi bầu cử...”.
 
Chiều 5.1.1946, trước hơn hai vạn đồng bào thủ đô Hà Nội đang mít tinh ủng hộ cuộc bầu cử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn cử tri và cả những người ứng cử: “Ngày mai dân ta sẽ tự do lựa chọn và bầu ra những người xứng đáng để thay mặt cho mình gánh vác việc nước. Ngày mai người ứng cử thì đông, nhưng số đại biểu được bầu thì ít, tất nhiên có người được cử, có người không được cử, những người trúng cử sẽ phải ra sức giữ vững nền độc lập của Tổ quốc, ra sức mưu cầu hạnh phúc cho đồng bào, phải luôn luôn nhớ và thực hành câu: Vì lợi nước, quên lợi nhà; vì lợi chung, quên lợi riêng”.
Trong Sắc lệnh quy định những vấn đề trực tiếp đến tổ chức tổng tuyển cử, như về thời gian xác định rõ trong thời hạn hai tháng kể từ ngày ký Sắc lệnh sẽ mở cuộc tổng tuyển cử bầu Quốc dân Đại hội, về chủ thể thực hiện bầu cử là tất cả công dân Việt Nam, cả trai và gái, từ 18 tuổi trở lên, đều có quyền tuyển cử và ứng cử, trừ những người đã bị tước mất công quyền và những người trí óc không bình thường, bên cạnh đó Sắc lệnh còn quy định rõ số đại biểu của Quốc dân Đại hội ấn định là 300 người và thành lập một ủy ban để dự thảo thể lệ tổng tuyển cử.
Ý chí, nguyện vọng và niềm tin của nhân dân
 
Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đã diễn ra một cách tốt đẹp, gần 90% cử tri cả nước đã nô nức tham gia thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân, lập ra Nghị viện nhân dân cơ quan có quyền cao nhất của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Kết quả đó là biểu thị ý chí, nguyện vọng và lòng tin của đại đa số các tầng lớp nhân dân đối với chính quyền cách mạng mà không thế lực nào có thể ngăn được.
 
Đã 75 năm trôi qua, đất nước đã 14 lần thực hiện tổng tuyển cử và đang hướng tới lần thứ 15, các hoạt động chuẩn bị cho cuộc bầu cử đang diễn ra tích cực. Hội đồng Bầu cử Quốc gia, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và các bộ, ngành, đoàn thể ở trung ương và địa phương đã thường xuyên phối hợp chặt chẽ, lãnh đạo, chỉ đạo bầu cử một cách tập trung, thống nhất, thông suốt và kịp thời. Hệ thống chính trị ở các cấp đã phát huy tinh thần trách nhiệm cao, khắc phục các khó khăn, vướng mắc, quyết tâm triển khai công tác bầu cử đúng pháp luật, bảo đảm tiến độ đề ra. Công tác bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội cho cuộc bầu cử, đặc biệt trong thời điểm dịch Covid-19 đang bùng phát ở nhiều tỉnh, thành, đã được các cấp, các ngành từ trung ương đến địa phương quan tâm chỉ đạo. Các hoạt động thông tin, tuyên truyền về bầu cử đã được lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, chuẩn bị chu đáo, đảm bảo đúng định hướng; đưa tin phản ánh đầy đủ, chính xác, kịp thời về hoạt động bầu cử, tạo nên không khí hào hứng, phấn khởi trong nhân dân, bên cạnh đó các cơ quan, tổ chức hữu quan đã tập trung đấu tranh với những luận điệu sai trái, vu khống, xuyên tạc về cuộc bầu cử, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc bầu cử.
 
Ngày 23.5 đến là lần thứ 15 trong tiến trình lịch sử, người dân sẽ tiếp tục trực tiếp tự tay bỏ lá phiếu bầu chọn ra những đại biểu xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng của mình để xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN nói chung, góp phần, thực hiện thắng lợi mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Sự thành công của các lần bầu cử đã qua và sắp đến chúng ta không thể không nhớ đến vai trò quan trọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người đã đặt nền móng vững chắc đầu tiên về hoạt động bầu cử. Những năm qua, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đã tiếp tục xây dựng trên nền móng đó. Vì vậy, cuộc bầu cử ĐBQH khóa XV và đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2021 - 2026 sẽ thành công tốt đẹp.
 
ThS.NGUYỄN THỊ LAN ANH
 
 
 
 
.
.