Cần chống bệnh thành tích trong việc bình xét danh hiệu khu dân cư và gia đình văn hóa

Thứ Hai, 09:33, 07/12/2009 [GMT+7]
.

(QNg) - Theo thông lệ, hằng năm, cứ đến ngày 18/11, MTTQVN các cấp và các cơ quan chức năng từ tỉnh đến cơ sở phối hợp với khu dân cư, lại tổ chức ngày hội "Đại đoàn kết toàn dân" và bình xét danh hiệu gia đình văn hóa, khu dân cư văn hóa tiên tiến. Đây là một hoạt động vừa mang tính lễ hội, vừa để người dân tham gia thực hiện quy chế dân chủ cơ sở, đồng thời góp ý kiến trong việc tổng kết cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư".

Nếu như năm 2002 toàn tỉnh có 40% hộ gia đình và 30% thôn, khối phố đạt tiêu chuẩn văn hoá, thì đến năm 2008 có 71,3% hộ gia đình và 54% thôn, tổ dân phố đạt tiêu chuẩn văn hoá (1). Những con số trên đây đã qua quá trình bình xét, sàng lọc, lựa chọn từ cấp thấp nhất là thôn, xóm, khu phố đến cấp tỉnh.

Theo đánh giá của cán bộ Mặt trận và các cơ quan chức năng, hầu hết từ trước đến nay tất cả các địa phương đều bình xét một cách nghiêm túc, không chạy theo thành tích và kiên quyết loại ra khỏi danh sách những khu dân cư và hộ gia đình nào chưa đủ tiêu chuẩn, hoặc còn "có vấn đề" gì đó. Vì vậy chất lượng bình xét ngày càng được nâng lên.

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt làm được, qua khảo sát thực tế chúng tôi thấy việc bình xét đề nghị công nhận tiêu chuẩn KDC và gia đình văn hoá ở một số địa phương vẫn còn nhiều việc phải bàn. Đó là tình trạng có nơi họp bình bầu rất qua loa đại khái, có nơi tổ trưởng KDC không họp được dân, mà chỉ bình xét trên cơ sở "nghe ngóng" rồi lập danh sách gửi lên. Có nơi, cũng tổ chức họp dân, nhưng số người dự họp không đủ 2/3, kết quả là việc bình xét không đảm bảo chất lượng.

Nguyên nhân của tình trạng không tổ chức họp được dân, làm qua loa đại khái, là vì cơ sở chỉ có trưởng thôn, trưởng khu phố mới có phụ cấp, còn tổ trưởng, đội trưởng ở KDC chỉ là người "Ăn cơm nhà, thổi tù và hàng tổng", nên không nhiệt tình cho lắm (đó là chưa kể sợ mất lòng nhau!). Gia đình người viết bài này cũng có "nhiều năm liền đạt tiêu chuẩn văn hoá", nhưng rất ít khi được mời họp bình xét thi đua (mà chỉ mời họp thông báo tình hình, đóng góp nghĩa vụ công dân trong phường, còn xét là công việc "nội bộ"…). Đầu năm mới, thấy ông tổ trưởng phát cho cái giấy chứng nhận "Gia đình văn hoá" rồi cười hỉ hả, thế là xong. Tiếng là KDC đạt tiêu chuẩn văn hoá của thành phố, nhưng khi họp thì lại mượn nhà dân (!).

Bình xét, lựa chọn KDC văn hoá là một việc làm quan trọng với nhiều tiêu chí đã được quy định. Một KDC đạt tiêu chuẩn văn hoá tất nhiên là phải có nhiều gia đình văn hoá, ngoài ra còn có đầy đủ các tiêu chuẩn khác (như thiết chế văn hoá, cơ sở hạ tầng…). Thế nhưng không ít nơi người ta bình xét một cách tuỳ tiện. Có nơi xảy ra chuyện người dân đánh nhau mất đoàn kết nội bộ trong KDC, tình trạng trộm cắp vặt trong thôn, xóm, khu phố vẫn còn, một vài hộ, chồng say xỉn gây bạo lực gia đình, nhưng vẫn xét được… "Gia đình văn hoá" cấp phường… Đây là điều chúng ta cần phải xem lại nghiêm túc.

Bình xét gia đình và KDC  văn hoá do không "đụng chạm" đến quyền lợi kinh tế người dân, nên việc khiếu kiện chưa có, nhưng dư luận về việc làm chưa đến nơi đến chốn này đã xảy ra ở không ít địa phương. Có người cho rằng bình xét, công nhận KDC văn hoá, gia đình văn hoá là việc làm còn chứa đầy hình thức, với căn bệnh chạy theo thành tích, chứ chưa có chiều sâu và thực chất. Nên chăng hằng năm  cần có đợt kiểm tra chéo giữa các khu dân cư trong từng địa phương. Khu dân cư này nhận xét và chấm điểm cho nơi khác; đồng thời lấy ý kiến người dân bằng cách phát phiếu đánh giá, nhận xét. Việc bình chọn gia đình văn hoá cũng vậy, sau khi họp dân, bình chọn, cần tổng hợp ý kiến của cộng đồng, bằng cách phát phiếu lấy ý kiến của từng hộ. Việc làm này tuy có mất thời gian nhưng rất hiệu quả và khá chính xác, tránh được dư luận không tốt trong các khu dân cư.

Xây dựng nhiều gia đình văn hoá để có các KDC văn hoá là nền móng của xã hội văn minh. Phong trào TDĐKXDĐSVH ở KDC có hai nội dung quan trọng là việc xây dựng gia đình và khu dân cư văn hoá. Theo đó, xác định rõ gia đình là tế bào của xã hội. Môi trường văn hoá từ trong gia đình là yếu tố quan trọng, hình thành tư tưởng, tình cảm, đạo đức, lối sống của các thành viên. Khu dân cư là “tế bào" của một địa phương cấp xã. Nhiều khu dân cư văn hoá thì địa phương đó sẽ là đơn vị tiêu biểu.

Thiết nghĩ, lâu nay chúng ta thường phê phán bệnh thành tích trong ngành giáo dục, nhưng thực tế không riêng gì ngành giáo dục, mà còn có một số ngành khác cũng chạy theo căn bệnh này, đã đến lúc Mặt trận các cấp và các cơ quan chức năng có liên quan (trong việc bình xét "Khu dân cư, Gia đình văn hoá") cần phải xem xét lại danh hiệu thực chất đó đúng với nghĩa của nó.

Dẫn theo số liệu tổng kết năm 2002 của ngành VH-TT Quảng Ngãi và Thông tin Nội bộ tháng 11/2008 của Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ.

Nguyễn Thái Bình
.