Giao thừa Đinh dậu 28-01-2017
  • 00

    Ngày

  • 00

    Giờ

  • 00

    Phút

  • 00

    Giây

abc
.
,
Nét đẹp nghề truyền thống
Cập nhật lúc 08:23, Thứ Hai, 30/01/2017 (GMT+7)

(Baoquangngai.vn)- Nghề đan mây tre hay dệt thổ cẩm đã tồn tại từ lâu đời và mang dấu ấn văn hóa truyền thống sâu sắc của vùng cao Quảng Ngãi. Sự độc đáo và phong phú của những nghề thủ công ấy đã nhẹ nhàng đi vào tiềm thức của mỗi người con quê hương từ thuở lọt lòng...
Từ những nguyên liệu quen thuộc cùng với óc sáng tạo và đôi bàn tay khéo léo, đã làm nên những vật dụng gắn bó với đời sống hằng ngày. Dẫu cuộc sống còn lắm nỗi bộn bề, nghề thủ công truyền thống vẫn luôn được xem là tinh hoa di sản phi vật thể- vật thể cần được lưu giữ muôn đời.
 
Dấu ấn văn hóa vùng cao
 
Làng Teng, xã Ba Thành (Ba Tơ) vốn nổi tiếng với nghề dệt thổ cẩm. Tuy cuộc sống xoay vần, thay đổi liên tục, nhưng cái nghề thủ công hình thành cách đây vài trăm năm, vẫn còn tồn tại đến bây giờ.

 

Hầu hết các phụ nữ Làng Teng đều biết kỹ thuật dệt thổ cẩm truyền thống
Hầu hết các phụ nữ Làng Teng đều biết kỹ thuật dệt thổ cẩm truyền thống
 
Hiện Làng Teng có hơn 60 phụ nữ thông thạo kỹ thuật dệt thổ cẩm và xem đây là nghề chính để kiếm thêm thu nhập. Chị Phạm Thị Gam (38 tuổi) với 21 năm gắn bó bên khung dệt vẫn còn tiếp tục miệt mài thể hiện trí sáng tạo lẫn tình yêu của mình với nghề truyền thống của người H’re.
 
“Nghề này mình không bỏ được đâu. Vì đó là tinh túy của làng, của thôn mình rồi. Nhà nào có con gái khoảng 15 tuổi thì đều được truyền lại cách dệt thổ cẩm như thế nào. Nên hầu như phụ nữ trong làng đều biết làm nghề này”- chị Gam chia sẻ.
 
Sở dĩ, nghề thủ công ấy có thể tồn tại trong dân cư mà không hề bị mai một là chính vì sự quyết tâm của đồng bào nơi đây. Nghề không chỉ đem lại cho họ thu nhập ổn định mà còn tạo dấu ấn riêng của người dân Làng Teng. Từ những sợi vải thô được nhuộm thành những màu chủ đạo như đen, trắng, xanh..., nhiều tấm thổ cẩm đẹp mắt đã được gửi đi giới thiệu khắp muôn nơi.
 
Nhờ bảo tồn được nghề truyền thống, người H’re ở Làng Teng vẫn giữ được trang phục truyền thống là Kà Tu và Ka Pen với những hoa ven tinh xảo, độc đáo không thể thiếu trong những ngày Tết cổ truyền. Chị Phạm Thị Gang ngụ ở thôn Làng Teng cho hay: Tết là dịp đàn ông mặc Ka Pen, phụ nữ mặc Kà Tu cùng nhau nhảy múa theo nhịp cồng chiêng với mong muốn năm mới đến an lành, mùa màng bội thu.
 
Nghề dệt thổ cẩm không giản đơn chỉ là một nghề thủ công, mà qua đó, đồng bào H’re còn thể hiện nhân sinh quan, vũ trụ quan và quan niệm về cái đẹp của người vùng cao.
 
Nét xưa cần gìn giữ
 
Nếu làng Teng có nghề dệt thổ cẩm, thì thôn Mang Lùng 1, xã Ba Tô, huyện Ba Tơ có nghề đan mây tre vô cùng độc đáo. Với nguồn nguyên liệu dồi dào từ vùng núi rừng, người thợ thủ công H’rê tài hoa có thể đan được rất nhiều các vật dụng khác nhau, phục vụ trong sản xuất và sinh hoạt hằng ngày. Đó là gùi, tilét, rá đựng cơm hay dụng cụ đánh bắt cá, dụng cụ bảo quản và chế biến thóc lúa hoa màu...
 
Trong số các sản phẩm đan mây tre, gùi là vật dụng đan lát tinh xảo nhất, có tính kỹ thuật và mỹ thuật cao. Tận mắt chứng kiến quá trình nghệ nhân Đinh Quang Trị đến từ xã Ba Tô tỉ mẩn đan một chiếc gùi nhỏ, tôi mới hiểu được sự kỳ công, vất vả của nghề truyền thống này.
 
Nghệ nhân Đinh Quang Trị trình diễn kỹ thuật đan mây tre truyền thống của người H’rê ở huyện Ba Tơ
Nghệ nhân Đinh Quang Trị trình diễn kỹ thuật đan mây tre truyền thống của người H’rê ở huyện Ba Tơ
 
“Đan cái gùi nhỏ thôi mà phải tốn đến 10 ngày. Tìm tre, vót nan rồi dùng lá rừng nhuộm màu, ngâm kỹ nhiều ngày. Sau đó, tôi phải tự mình mày mò, nghiên cứu đan để tạo hoa văn thế nào cho đẹp. Những gùi, nơm... tự đan thì nhà dùng hoài cũng không hư đâu”- Nghệ nhân Trị đã gắn bó với nghề hơn 40 năm chia sẻ.
 
Sinh sống ở vùng núi rừng có nhiều mây, tre, nứa, lồ ô... nên nguồn nguyên liệu dồi dào để đồng bào H’rê phát triển nghề thủ công đan lát. Khi nguyên liệu được bà con khai thác về, tuỳ thuộc vào từng loại sản phẩm mà họ có thể đem ngâm ở khe suối hoặc chẻ ra rồi vót thành nan đem đặt trên dàn bếp để khỏi bị mọt mà còn tạo cho cho sản phẩm có độ bền và màu sắc đẹp hơn.  
Để quảng bá rộng rãi cái hay, cái đẹp của nghề thủ công của người H’rê ở huyện Ba Tơ, Bảo tàng tổng hợp tỉnh tổ chức cuộc trưng bày, giới thiệu 200 hình ảnh, hiện vật, kết hợp các hoạt động giáo dục trải nghiệm và trình diễn minh hoạ của nghệ nhân liên quan đến nghề đan mây tre, dệt thổ cẩm. Cuộc trưng bày kéo dài từ 19.1 đến ngày 2.2 nhằm tạo điều kiện để nhiều người con xa quê và du khách tìm hiểu về di sản văn hóa đặc sắc của người H’rê.
 
Nhiều sản phẩm của nghề đan mây tre của người H’rê được khách du lịch trong và ngoài tỉnh ưa thích, đón nhận. Tuy nhiên, nghề truyền thống ấy đang đứng trên bờ vực bị mai một.
 
“Muốn theo nghề này cần phải có sự kiên nhẫn. Nhưng tụi trẻ trong làng không ai chịu theo học nữa. Chúng nó bảo khó, bảo mất thời gian nên ngoài tôi thì ở thôn chỉ còn một vài người biết đan lát”- Nghệ nhân Đinh Quang Trị lo lắng về một ngày nghề truyền thống của đồng bào sẽ chẳng được lưu truyền.
 
Nói đến dệt thổ cẩm hay đan mây tre của đồng bào H’rê là nói đến một nền văn hóa lâu đời có dấu ấn truyền thống của cư dân vùng cao Quảng Ngãi. Do đó, việc gìn giữ, lưu truyền những nghề thủ công đang là nhiệm vụ được đặt ra đối với địa phương, ngành chức năng.
 
 
Bài, ảnh: Thanh Phương
 
,
,
,