“Chết chùm” với gỗ dăm

Thứ Hai, 09:59, 01/10/2012 [GMT+7]
.

TRẦN ĐĂNG


(QNĐT)- Gần 10 năm qua, cây keo lai đã mang lại cho người trồng rừng ở miền Trung nguồn thu nhập ổn định, nhiều người trở nên giàu có. Các doanh nghiệp chế biến gỗ dăm xuất khẩu cũng theo đó “ăn nên làm ra”. Tuy nhiên, việc các nhà máy chế biến gỗ dăm phát triển ồ ạt, thiếu kiểm soát khiến nguy cơ “chết chùm” đang hiện hữu.

TIN LIÊN QUAN


Hiệu quả từ cây keo lai

Do đặc thù của vùng đất gồm nhiều vùng đồi, thổ nhưỡng khá thích hợp với cây keo lai nên người dân khu vực miền Trung dẫn đầu cả nước về tốc độ phát triển loại cây này. Chỉ tính riêng hai tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi, sau 5 năm đã có 400 ngàn hecta cây keo lai. Gần như chỗ nào có đất trống là nơi ấy được trồng keo lai.

Nhiều địa phương như huyện vùng cao Ba Tơ tỉnh Quảng Ngãi, cây keo lai được trồng chuyên canh, năng suất lên tới 180 tấn/hecta, phổ biến từ 100-120 tấn/hecta. Với giá thu mua bình quân hiện nay trên 1 triệu/tấn gỗ lóng, mỗi hecta keo lai cũng kiếm được trên 100 triệu đồng sau 5 năm.

Lâm trường Ba Tơ mới đây đã bán cây đứng (cây chưa chặt hạ), với 54 hecta đã thu về 6,3 tỷ đồng! Chi phí để mua cây giống và công chăm sóc chỉ mất khoảng 12 triệu cho mỗi hecta nên chưa có loại cây trồng nào mang lại hiệu quả cao như keo lai.

Ảnh: Phạm Anh
Gỗ dăm xuất khẩu không đảm bảo, nước ngoài ép giá nên nguy cơ “chết chùm” là rất hiện hữu. Ảnh: Phạm Anh


Thế nhưng, việc các nhà máy chế biến gỗ dăm xuất khẩu ra đời ồ ạt hiện nay đã khiến cho việc kiểm soát chất lượng đầu ra bị thả nổi, gây nên cảnh tranh mua tranh bán dẫn đến chất lượng gỗ dăm xuất khẩu không đảm bảo, nước ngoài ép giá nên nguy cơ “chết chùm” là rất hiện hữu.

Nguy cơ “chết chùm”

Trước tốc độ phát triển ồ ạt của cây keo lai, các nhà máy chế biến gỗ dăm xuất khẩu cũng mọc lên như nấm sau mưa. Bình quân mỗi tỉnh hiện nay có khoảng 7 nhà máy chế biến gỗ dăm xuất khẩu, riêng Khu kinh tế Dung Quất có đến 10 nhà máy.

Nếu như trước năm 2009, cả tỉnh Quảng Ngãi chỉ có 3 nhà máy chế biến gỗ dăm thì đến năm 2012 này đã lên đến 18 nhà máy. Hầu như huyện nào cũng có từ 1-3 nhà máy chế biến gỗ dăm. Có những doanh nghiệp sở hữu 2-3 nhà máy. Họ phát triển nhà máy một cách ồ ạt, bất chấp rủi ro.

Một trong những nhà máy chế biến gỗ dăm xuất khẩu tại KKT Dung Quất.
Một trong những nhà máy chế biến gỗ dăm xuất khẩu tại KKT Dung Quất.
Ảnh: Phạm Anh


Thông thường, trước khi xây dựng nhà máy, chủ đầu tư phải trình phương án về vùng nguyên liệu nhưng có những doanh nghiệp, chả cần xin giấy phép, họ cũng cứ xây.

Mới đây, chủ tịch UBND xã Bình Chương huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi) đã buộc đơn vị thi công Nhà máy chế biến gỗ dăm của Công ty TNHH Mạnh Hùng phải dừng thi công vì doanh nghiệp này không xuất trình đầy đủ các loại giấy phép xây dựng nhà máy.

Ngay cả Sở Kế hoạch Đầu tư Quảng Ngãi- đơn vị cấp giấy phép cho các doanh nghiệp cũng đã thừa nhận là mình chưa cấp giấy phép nhưng đơn vị vẫn triển khai thi công!


Việc xây dựng nhà máy chế biến gỗ dăm thiếu sự kiểm soát của cơ quan chức năng đã dẫn đến một hệ lụy đáng buồn: Cảnh tranh giành nguyên liệu đã và đang xảy ra ở nhiều nơi dẫn đến chất lượng gỗ dăm xuất khẩu không đảm bảo vì để có lãi nhưng lại tranh mua giá cao, nhiều nhà máy đã “độn” gỗ tạp, có cả vỏ cây chưa sạch vào dăm khiến bên thu mua (Nhật Bản và Trung Quốc) phạt nặng và trừ tạp chất rất lớn.

Nếu như trước năm 2008, chỉ có Nhật Bản là đối tác duy nhất nhập gỗ dăm với giá 138 USD/tấn thì sang năm 2008-2009, đối tác Trung Quốc cũng nhảy vào. Vì “chậm chân” nên các đối tác Trung Quốc mua ngang bằng giá với Nhật nhưng “gỗ gì cũng mua” khiến cho một số nhà máy chế biến gỗ dăm đã “độn” cả gỗ “trời ơi” vào để bán. Do chất lượng không đảm bảo, các đối tác Nhật Bản đã quay lưng. Bắt đầu từ năm 2011, chỉ có các đối tác Trung Quốc là còn “mặn mà” với việc mua gỗ dăm.

Khi đã một mình một chợ, bắt đầu họ “nâng chất lượng”, phạt nặng các doanh nghiệp nào làm ẩu đồng thời “hạ” giá mua từ 138 USD/tấn xuống còn 122 USD/tấn khiến nhiều doanh nghiệp chế biến gỗ dăm méo mặt. Cuối cùng, chịu thiệt nhất vẫn là người trồng rừng. Từ 1.180.000đ/tấn gỗ lóng nay còn 1.050.000đ/tấn, tỉnh Bình Định chỉ còn 900.000đ/tấn, các tỉnh bắc miền Trung chỉ còn 700.000đ/tấn.

Nếu tiếp tục “thả nổi” việc xây dựng nhà máy ồ ạt thiếu kiểm soát như hiện nay, các nhà máy sẽ “chết chùm” và cây keo lai sẽ có lúc cáo chung./.





 

.
.