Nguồn nước ngầm sụt giảm nghiêm trọng

21:34, 31/05/2020 [GMT+7]
.
(Baoquangngai.vn) - Nắng nóng gay gắt kéo dài cộng với ít mưa, lượng nước ngầm sụt giảm nghiêm trọng ảnh hưởng rất lớn đến đời sống, đặc biệt là sản xuất nông nghiệp. Nhà nhà khoan giếng để tìm nước cứu cây trồng.
 
.
 
Cầu trời mưa xuống

Hai tháng nay, ông Võ Tài ở thôn An Đạo, xã Tịnh Long, TP. Quảng Ngãi sầu não vì 3 sào hẹ, lá quế của gia đình thiếu nước ngọt để tưới trong khi gia đình đã bỏ hàng chục triệu đồng đóng 4 cái giếng. Ông Tài khoan thêm 2 giếng, cách xa bờ sông trên 200m nhưng vẫn không có nguồn nước ngọt để tưới.

Hành lá, hẹ chết khô, lá quế bạc đầu xơ xác, hư hại hoàn toàn không cứu chữa được, phải nhổ bỏ. Ông Tài nhẩm tính: Vụ này gia đình ông thiệt hại gần 30 triệu đồng.

Theo người trồng rau ở xã Tịnh Long, mọi năm tháng 5, tháng 6 nguồn nước ngầm mới sụt giảm thì năm nay đã sụt giảm nghiêm trọng từ tháng 2. Năm nay xâm nhập mặn quá sớm, thành ra hành, hẹ các thứ đều hư hết. Người trồng rau chỉ biết than trời.
 
Ớt cháy khô trái vì không có nước ngọt tưới, tưới phải nước nhiễm mặn.
Ớt của gia đình bà Quyết cháy khô trái vì không có nước ngọt tưới, tưới phải nước nhiễm mặn.

Khu vực đất trồng rau màu ven sông trà thuộc xã Tịnh Long, TP.Quảng Ngãi có khoảng 5ha. Trong đó, trên 20% diện tích người dân ngừng canh tác vì biết trước thiệt hại. 

Bà Nguyễn Thị Quyết có hơn 1 sào trồng rau các loại ven sông Trà, đầu tư hệ thống tưới tự động, nhưng 2 cái giếng cũng bất lực. Nước càng bơm lên lấy tay nhấm thử càng có vị mặn. Tưới phải nước nhiễm mặn hơn nửa sào ớt của bà Quyết cháy khô trái.

Tình trạng thiếu hụt nguồn nước ngầm diễn ra khắp nơi. Bà Nguyễn Thị Mẫn ở thôn Phước Vĩnh, xã Đức Phú Mộ Đức đã chuyển 3/7 sào lúa sang trồng đậu phộng vẫn “đau đầu” tìm nước tưới. Hai cái giếng khoan lúc có, lúc không, bị hụt nước liên tục. 

Nông dân chật vật tìm nước tưới cho cây trồng.
Nông dân chật vật tìm nước tưới cho cây trồng.

“Mọi năm tôi dùng mô tô 1 ngựa bơm nước vẫn đủ để tưới cho đậu phộng, vì đậu 7 đến 10 ngày mới tưới 1 đợt. Năm nay nước cạn, tôi chạy mô tơ nửa ngựa ì ạch, lúc có lúc không, chỉ đủ tưới sương sương để cứu cây đậu phộng” - bà Mẫn nói giọng mệt mỏi.

Toàn bộ số giếng khoan ở khu vực này đều bị tụt nước. Mấy ngày qua có mưa giông, một vài cơn mưa nhỏ thưa thớt cũng chẳng thấm tháp vào đâu so với tình trạng nắng nóng kéo dài trước đó. Lượng mưa quá ít chỉ đủ giải nhiệt cho cây trồng, chưa cải thiện được lượng nước ngầm bao nhiêu.

Tại huyện đảo Lý Sơn, thiếu nước trầm trọng. Để phục vụ sản xuất, nhiều hộ dân đã tăng cường khoan giếng trái phép, dẫn đến tình trạng nguồn nước ngọt cạn kiệt do bị khai thác quá mức.

Sụt giảm nghiêm trọng

Kết quả điều tra cho thấy, nước dưới đất trong tầng chứa nước bazan trên đảo Lý Sơn đã và đang có xu hướng tăng diện tích bị xâm nhập mặn. Nguồn nước mặn đã lan đến trung tâm của đảo.

 

Nguồn nước ngầm đang sụt giảm nghiêm trọng vì khai thác quá mức.
Nguồn nước ngầm đang sụt giảm nghiêm trọng vì khai thác quá mức.

Hơn 10 năm trước, ở vùng trung tâm đảo nhiễm mặn ở độ sâu 40 - 45m thì nay chiều sâu gặp nước nhiễm mặn chỉ từ 30 - 35m. Trong 5 năm (2012 – 2017), túi nước ngọt trên đảo tụt 5m, thì từ 2017 đến nay túi nước tụt gần bằng 5 năm trước. Ranh giới nhiễm mặn lấn sâu vào đảo lớn khoảng 2,61km2. Ở đảo Bé, tầng chứa nước khe nứt bị nhiễm mặn toàn bộ.

Nguyên nhân của hiện tượng này trước tiên là do khai thác nước dưới đất quá mức, thiếu kiểm soát, dẫn đến mực nước ngầm hạ thấp, tạo điều kiện cho nước biển xâm nhập sâu vào đất liền và làm tăng diện tích nước bị nhiễm mặn”.

Kết quả quan trắc của Sở TN&MT với chất lượng nước tại 12 giếng khoan thuộc huyện Tư Nghĩa, Nghĩa Hành và TP. Quảng Ngãi đợt 1 năm 2020 cho thấy, mực nước ngầm đều sụt giảm so với năm 2019.

Với tầng chứa nước lỗ hổng trong các trầm tích Holocen (qh) được tạo thành từ các đất đá hạt thô của trầm tích nhiều nguồn gốc tuổi Holocen. Nguồn cung cấp cho nước của tầng chứa nước qh chủ yếu là nước mưa, ao, hồ, sông, suối…

Tại phường Lê Hồng Phong, mực nước tĩnh tầng chứa nước qh hạ thấp so với cùng kỳ từ năm 2015 đến năm 2019 dao động từ  là 0,1 -0,65m. Tại xã Nghĩa Hà, mực nước hạ thấp so với cùng kỳ 2019 là 0,71 m.

Cần tiết kiệm nước để bảo vệ
Cần sử dụng nước hợp lý để bảo vệ nguồn tài nguyên nước.

Ở tầng chứa nước lỗ hổng Pleistocen (qp). Nguồn cung cấp cho tầng chứa nước chủ yếu từ xung quanh chảy đến và một phần thấm xuyên giữa qua các tầng chứa nước nằm kề. Mực nước tại các giếng đều hạ thấp hơn so với cùng kỳ năm 2019, mực nước hạ thấp cao nhất 1.13m.

Theo ông Nguyễn Biện Như Sơn, Phó trưởng Phòng Tài nguyên nước (Sở TN&MT), nguồn bổ cấp cho lượng nước ngầm từ nước mưa, sông suối, nhưng lượng mưa thấp hơn trung bình nhiều năm do biến đổi khí hậu, trong khi nhu cầu sử dụng lại tăng nên mực nước ngầm sụt giảm là điều hiển nhiên.

Cũng theo ông Sơn, các địa phương cần tăng cường công tác quản lý cũng như việc kiểm soát hoạt động cấp giấy phép trong khai thác nước dưới đất đối với các tổ chức, cá nhân. Việc khai thác nước dưới đất cần phù hợp với từng vùng, từng khu vực.

Với số giếng đào, khoan phục vụ cho trồng màu sau khi không còn sử dụng cần được phải xử lý trám, lấp các giếng khoan này. Nếu không đây sẽ là nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước ngầm.

Bên cạnh đó, người dân phải có ý thức tiết kiệm nước sạch. Giảm lãng phí khi sử dụng nước vào các sinh hoạt khi không sử dụng; kiểm tra, bảo trì cải tạo lại đường ống, bể chứa nước để chống thất thoát nước. Người dân có thể dùng lại nguồn nước bể bơi, nước mưa vào những việc thích hợp như cọ rửa sân, tưới cây…

Bài, ảnh: A.KIỀU-N.VIÊN
.
.