Cập nhật lúc: 06:18, 14/07/2014 [GMT+7]
.

Hậu tái định cư các dự án vùng cao (kỳ 1)


(Báo Quảng Ngãi)- Họ nhường đất, dời làng đến nơi khác sinh sống để xây dựng các công trình hiện đại giữa rừng. Thế nhưng, việc định canh, định cư, học hành, đi lại, ăn ở… của người dân vùng dự án đang còn khá nhiều bất cập.
 

Kỳ 1: Sống chật vật ở khu tái định cư


Cuộc sống của hàng nghìn con người ở các khu tái định cư (TĐC) thuộc dự án thủy điện Đắkđrinh, hồ chứa nước Nước Trong, thủy điện Hà Nang và những công trình khác trên địa bàn các huyện miền núi chẳng có gì đổi thay. Thậm chí có nơi còn khó khăn hơn trước rất nhiều, dù mục tiêu các dự án hợp phần di dân, TĐC luôn đặt ra là “cuộc sống nơi ở mới sẽ bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ”.

 

Thấp thỏm lo sạt lở

Hầu hết các khu TĐC được đầu tư xây dựng để di dân đến sinh sống ở xã Trà Thọ, Trà Xinh, Trà Phong (Tây Trà), Di Lăng, Sơn Bao (Sơn Hà) thuộc Dự án Hợp phần di dân TĐC Hồ chứa nước Nước Trong dường như đang dần trở về với “thuở ban đầu”. Mặc dù nhà cửa, làng xóm có vẻ… lên đời hơn so với trước đây.

Ở những khu TĐC được người dân ví là “thành phố trên non” ấy đang tiềm ẩn những nguy cơ như sạt lở, sụt lún… Cuộc sống của người dân rơi vào tâm trạng bất an. Người Cor ở  khu TĐC thôn Tây, xã Trà Thọ, nằm chênh vênh trên một ngọn đồi đã được đơn vị thi công khu TĐC “gọt” phần mặt để tạo trảng bằng rồi phân lô bố trí cho dân.

 

Tiềm ẩn nguy cơ sạt lở ở khu TĐC Nước Vương.
Tiềm ẩn nguy cơ sạt lở ở khu TĐC Nước Vương.


Nơi đây, vài chục ngôi nhà hộp mọc lên trông như một khu đô thị giữa non cao.  Và, phía sau những ngôi nhà bê tông kiên cố luôn có một ngôi nhà sàn liền kề. “Chúng tôi ở nhà gỗ, nhà sàn quen rồi. Vào ở nhà lát gạch, nằm dưới đất không quen! Ở vậy nắng nóng lắm! Ban đầu chúng tôi cũng kiến nghị để tiền đền bù dân tự xây dựng nhà theo sở thích, nhưng rồi đành “buông” theo dự án. Chúng tôi không trách ai cả. Nhưng ở nhà TĐC khó sống quá! Lúc nào cũng hình dung ra sạt lở hết” - anh Hồ Văn Thuyền nói giọng buồn bã.

Ngược dãy Cà Đam hùng vĩ, băng qua những cánh rừng trên cung đường Di Lăng - Trà Trung là về khu TĐC Nước Vương, xã Sơn Liên (Sơn Tây). Thoạt nhìn từ xa nơi đây chẳng khác nào một thị tứ bởi những ngôi nhà khang trang mọc lên san sát. Con đường nhựa lúc nào cũng tấp nập xe máy “xịn” qua lại. Thậm chí có người đánh cả ô tô trị giá cả tỷ đồng đi lại. Thế nhưng, đằng sau cuộc sống có vẻ thị thành ấy là cảnh nơm nớp lo sợ bị sạt lở.

Khu TĐC Nước Vương nằm chênh vênh bên lòng hồ thủy điện. Xa xa dọc theo bờ đắp khu TĐC là những rãnh nước sâu hoắm mà lâu nay những cơn mưa rừng trút xuống tạo ra. “Sợ lắm! Mỗi khi mưa xuống sợ rằng xảy ra sự cố... Cả làng sống trên một vực cao nên phía nào cũng tiềm ẩn rủi ro sạt lở hết. Vừa rồi có sạt lở nên người của thủy điện có đến sửa chữa làm bờ ta-luy, nhưng như vậy sợ không ăn thua. Có sống ở đây mới thấy mưa rừng nó dữ dội mức nào…” - anh Đinh Văn Ngọc chỉ tay về phía ngôi nhà nằm chênh vênh bên bờ vực sâu nói.

Khát nước bên biển nước

Không chỉ lo sạt lở, mà người dân ở các khu TĐC còn bộn bề những nỗi lo khác trong cuộc sống thường nhật.

Thung lũng sông Tang ngày nào giờ chìm sâu dưới lòng hồ thủy điện. Bà con người Cor ở khu TĐC Ka La, xã Trà Xinh hết nhìn về phía lòng hồ Nước Trong mênh mông, lại ngược nắng nhìn về những bể chứa nước tự chảy khô khát, trơ đáy. Họ không thể hình dung vì sao lại rơi vào cảnh khát nước cùng cực dù sống bên cạnh một hồ chứa nước rộng lớn.

Thẫn thờ nhìn bể nước trơ đáy, những vòi nước rỉ sắt, những đường ống dẫn không có nước, anh Đinh Văn Lua, thở dài bảo: “Từ ngày vào khu TĐC hết cái khổ nắng nóng thì đến chuyện khát nước. Mà cái lo lớn nhất là nước uống, nước sinh hoạt. Sau mỗi lần “người dự án” lên sửa thì nước lại về. Nhưng khi họ đi,  thì nước cũng… đi theo luôn! Vậy là bà con lại khát. Gần biển nước mà lúc nào cũng khát. Trước đây bà con mình đâu có khát kiểu này!”.

Ông Đỗ Minh Lâm - Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Trà thừa nhận chuyện người dân các khu TĐC đang rơi vào cảnh thiếu nước. “Đó là một thực tế đang diễn ra. Huyện đang rất “nóng” chuyện này. Dân của huyện thì huyện phải lo. Nhưng trách nhiệm này phải thuộc về Ban Quản lý dự án Hợp phần di dân Hồ chứa nước Nước Trong. Báo cáo của HĐND huyện cho thấy tất cả các công trình nước sinh hoạt tại các khu TĐC đã bàn giao đưa vào sử dụng. Nhưng đến nay chỉ có khu TĐC Bắc Nguyên 2 (xã Trà Thọ) là người dân sử dụng nước ổn định. Còn lại các khu TĐC ở Trà Thọ, Trà Phong, Trà Xinh đều không có hoặc không đủ nước để sinh hoạt. Đặc biệt, bên cạnh cung cấp nước sinh hoạt thì các công trình này còn được thiết kế cung cấp nước tưới phục vụ sản xuất lúa nước tại các nơi đang khai hoang. Nhưng nước uống còn không đủ thì nói gì đến tưới ruộng trồng lúa ” – ông Lâm nói.

Trong khi đó, ông Nguyễn Ngọc Quang - Phó Giám đốc BQL dự án Hợp phần di dân hồ chứa nước Nước Trong cho rằng, tình trạng người dân ở các khu TĐC thuộc dự án đang rơi vào cảnh khát nước là do hiện nay đang là mùa khô hạn nên các nhánh hồ, suối khô nước dẫn đến không có nước đưa về bể chứa chính. “Đến thời điểm hiện tại, 6 công trình thủy lợi ở huyện Tây Trà đã bàn giao 2 công trình. 4 công trình còn lại sẽ hoàn thành trong thời gian tới phục vụ nước sinh hoạt và nước sản xuất cho nhân dân. Tình trạng người dân ở khu TĐC Ka La, xã Trà Xinh thiếu nước là do một số hộ dân ngoài TĐC gần đó lên đầu nguồn đóng van dẫn để lấy nước phục vụ việc chạy thủy điện gia đình nên nước không về. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiến hành bàn giao cũng như hướng dẫn địa phương cách vận hành để địa phương quản lý, sử dụng” - ông Quang nói.

Bài, ảnh: LÊ ĐỨC

Kỳ 2: Nợ một lời hứa với dân

 

.